klevende wijzer draaispoelmeter

Heeft met elektronica te maken maar het is geen elektronica

klevende wijzer draaispoelmeter

Postby maccer » Thu Mar 10, 2016 3:30 pm

Dag beste medeforumleden.

De kwestie: draaispoelmeter die statisch opgeladen is geraakt, met als gevolg wijzer kleeft aan plexiglas, wat kun je daaraan doen? Antistatische spray?
Preciese symptomen: achteraan in het verhaal.

De bijbehorende voorgeschiedenis.
Het betreft de draaispoelmeter als volt en ampere aanwijsinstrument van een regelbare voeding, type Maxireg 761.1, bouwjaar zo rond 1980, van het inmiddels al lang niet meer bestaande Britse merk Weir. Die naam lijkt een grap, denk maar een d achter de merknaam…, maar het is echt de naam. Laat onverlet dat zo’n Maxireg toch wel wat weirds in zich heeft, maar daarover verderop meer.

Het apparaat had volgens het begeleidende verhaal jaren werkeloos op een kast in een stoffige werkplaats gestaan, was een jaar of 10 geleden nog eens gebruikt door een stageair en bij recentelijk nog eens een keertje kijken of 'ie het nog deed, bleek de wijzer vast te zitten en begon het apparaat te stinken. De 'baas' vond dat dat vieze oude ding maar beter de Kliko in kon. Onderweg naar de Kliko dacht iemand aan mij en zo is 'ie bij mij ipv in de Kliko terecht gekomen.

Wat doe je dan? In elk geval niet zomaar weer inschakelen, wel je afvragen of het zin heeft 'm weer aan de praat te krijgen of dat je gaat slopen? Tja, ach, het is een regelbare voeding die je of als 30V/2A, of als 15V/4A of als -15V/0/+15V/2A kunt schakelen, met regelbare stroombegrenzing en een grote klassieke draaispoelmeter op de voorzijde.
Best aardig eigenlijk, en, dacht ik, het proberen te repareren wel waard. Slopen kan altijd nog, er zitten per slot van rekening een dikke trafo van 2 x 23/0/23V/2A, 4 stuks 2N3055-en met flinke koellichamen, een dikke Colvern potmeter en nog zo het een en ander best wel aardigs in.
Om te beginnen maar eens de hulp van Google inroepen. Hmm, leverde aanvankelijk weinig bruikbaars op. Wel dat de firma Weir Electronics Limited in 1998 Weir Lambda Limited werd en in 2004 Invensys Energy Systems wat enkele jaren later is overgegaan, opgekocht of opgeslokt door Eaton Power Solutions Limited. Tja…. zal wel goed zijn geweest voor de aandeelhouders.
Gezien dat naamsveranderings- en overnamesspoor, is navragingen doen in die keten waarschijnlijk zinloos. De kans dat in het huidige iemand zit die nog van Weir weet heeft, is erg gering. En archieven bijhouden, nou, dat is niet in het belang van de aandeelhouders.
Blijven zoeken met Google, veel onzin en verkeerde sporen tegenkomend. Langzaam kom je verder, op een gegeven moment kwam ik uit op een Britse site van restaurteurs van verweesde, bejaarde electronica. (http://www.vintage-radio.net; UK Vintage Radio Repair and Restauration) Daar waren al meer mensen bezig geweest met het restaureren van Weir Maxiregs, iemand had het schema en de beschrijving in die conference ter download beschikbaar gesteld. Is toch aardig.
Het blijkt een tamelijk recht-toe-recht-aan ontwerp te zijn, met wat Britse ideosyncrasies. Hoezo Brits? Nou, klassiek bedraad (point to point wiring), twee printen, vertakkende kabelboom, schakelaars met soldeerogen, dat soort. Wel netjes gemaakt, daar niet van, maar een crime van zodra je eraan moet repareren.
Goed, kast opengemaakt. Eerste verrassing: tussen de koelplaat en de achterwand van het frame zit een styropor plaat gelijmd, nog nooit eerder tegengekomen.
Tweede verrassing: de enorme hoeveelheid stof en enkele kleverige klodders in de kast.
Dat stof krijg je er met een stofzuiger, kwast en oude tandenborstel heel aardig uit, de kleverigheid hield stand tegen wasbenzine en alcohol, maar capituleerde bij MEK. (methylethylketon, oftewel butanon, C4H6O) Met MEK moet je wel voorzichtig zijn, de meeste plastics lossen er in op, het is brandgevaarlijk en bij onzorgvuldige toepassing, ook schadelijk voor de gezondheid. Als je dus met MEK aan de gang gaat, DOE DAT DAN BUITEN!

De bron van het stinken was al snel gelokaliseerd: de voedingsafvlakelkos. De rubberachtige afdichting was gerimpeld geraakt en gescheurd, bij één van de elkos was het veiligheidsventiel in aktie gekomen, dat was een gaatje geworden met op dat gaatje een bolle druppel van een kleverige, taaie, kleurloze, gel-achtige substantie.
De overige elkos gecontroleerd op capaciteit, verlieshoek en ESR, daaruit bleek dat die alle, dus uitgezonderd de dikke voedingselkos, nog heel redelijk waren, althans, niet nodig om te vervangen. Van de transistoren bleek er geen een te 'lekken', de versterkingsfactoren lagen ook nog daar waar ze horen te liggen, dus, er viel best wel eer aan te behalen. Zou best wel eens op een tamelijk simpele restauratie uit kunnen draaien.
Voedingselkos vervangen door verse, meteen maar van een wat grotere capaciteit en hogere werkspanning dan oorspronkelijk aanwezig, er ingezet.
Apparaat ingeschakeld, geen knallen, verontrustende geuren en/of rooksignalen, bemoedigend. Metertje op voorpaneel geeft iets van 8 V aan, draaien aan de spanningsknop verandert daar niets aan, tikken ertegen ook niet.
Voordat ik met mijn echte goede meetinstrumenten aan het meten sla, doe ik altijd eerst wat metingen met zo’n goedkoop metertje uit de bouwmarkt. Als die sneuvelt kost dat een paar Euro, daar valt overheen te komen.
Als dat goedkope metertje de eerstelijns metingen overleeft, heb je meteen al een idee wat er eventueel waar loos kan zijn. In dit geval viel dat allemaal reuze mee, meten op de uitgang liet zien dat die wel keurig het draaien aan de spanningsinstelling volgde.
Wat was er dan niet helemaal OK? De schakelaars. Die bleken flink vervuild met vettig stof. Omschakelen van 15V naar 30V bijvoorbeeld, dan moest ik toch echt flink aan de schakelaar jutteren om dat goed te laten verlopen. Dat is opgelost met contactspray, heb ik nog van Philips: contactontvetter-reiniger, die spuitbus met lichtblauwe cap en tekst. Is speciaal voor kontakten die 'droog' moeten blijven, volgens de bijsluiter.
Na dit alles werkt het apparaat zoals het hoort, uitgezonderd de V/A draaispoel aanwijsmeter op de voorkant.

Nou was het mij al opgevallen dat er een scheur in de plastic behuizing van die metert zat. Iemand had ooit geprobeerd dat te lijmen met contactlijm, iets Bison-kit achtigs dus, maar dat wat slordig gedaan. En de meter zat wat los.
Meter maar eens uit de kast gehaald. Oef, in volstrekt Britse traditie bleek dat nog een heel karwei te zijn, er zit van alles, met name bedrading, in de weg en moeilijk bereikbare schroefjes die wel los moeten. Je krijgt dat uiteindelijk wel gedraaid allemaal, zeker het demonteren, het weer terug monteren, dat zien we later wel weer.
De meter eenmaal 'los' op de werktafel liggend, laat van alles zien. Die heeft wat meegemaakt.
Ik heb degene die het apparaat had 'gered' van de Kliko, zover weten te krijgen om eens te proberen wat meer over het apparaat te achterhalen.
Resultaat: dat verhaal van de stageair, maar ook, dat toen de stageair klaar was met zijn projectje, het apparaat bij het opruimen van tafel gevallen is, samen met een bekertje koffie en iets vaags uit een flesje. Daarbij is die breuk in het plastic ontstaan, en het was erg vies geworden van de koffie en dat vaags. De stageair heeft geprobeerd het plastic te lijmen. Aanvankelijk lukte dat niet, maar na uitvoerig het plastic schoonmaken met warm water, zeep en wasbenzine lukte het wel.
Ik denk dat de stageair, zonder het te beseffen en onbedoeld, met het warm water, zeep en wasbenzine, een anti-statische coating heeft verwijderd. Omdat het apparaat meteen daarna is weggezet, heeft niemand dat bemerkt, tot voorkort dan, bij het 'kijken of 'ie het nog doet'.

Als ik aan de zijkant van de meter, evenwijdig aan de wijzerplaat, door het plastic kijk, kan ik zien dat de punt van de wijzer tegen de binnenzijde van het plastic frontje 'kleeft', je ziet de (geringe) doorbuiging mooi verdeeld over de lengte van de aanwijsnaald.
Het frontje van de buitenzijde ter plekke van de klevende wijzer met een vinger aanraken, doet de wijzer iets loskomen van het frontje, dus ietsje terugveren. De wijzer beweegt een klein stukje tot 'ie uit de invloed van de vinger is om dan daar te blijven kleven aan het frontje.
Verwijderen van het plastic front, doet de wijzer weer recht worden en aldus het instrument correct functioneren. Komt mooi naar NUL, en volgt keurig het draaien aan de spanningsknop.
Ik vind dit allemaaal op ongewenste statische (op)lading wijzen.

De grote vraag: bestaat er een anti-statisch goedje wat ik op het doorzichtige plastic kan aanbrengen zonder daarmee optische vervormingen erbij te krijgen? Spuitbus, vloeistof? Zou dat kunnen lukken met Kontakt 100?
Of heeft iemand betere, andere ideëen?
Alvast mijn dank voor het meedenken.

Maccer
maccer
 
Posts: 26
Joined: Thu Jan 02, 2014 3:29 pm

Re: klevende wijzer draaispoelmeter

Postby maccer » Mon Apr 04, 2016 6:13 pm

Reactie op mijn eigen verhaaltje.....

Is er nou echt niemand onder de lezers van deze rubrieken die met soortgelijks, d.w.z statische oplading, te maken heeft gehad?

Nou ja, ik heb de sprong in het diepe gewaagd: een spuitbus Kontakt 100 Antistatik aangeschaft.
Eerst maar eens goed de instructies op de spuitbus gelezen. Welnu, het is een enigszins gevaarlijk goedje: alleen in goed geventileerde ruimtes gebruiken, niet eten, drinken, laat staan roken, vlak voor, tijdens en na toepassing, goed handen wassen na gebruik. Standaard? Vast wel, toch maar naar buiten gegaan met de boel.
De doorzichtige plastic voorkant van draaispoelmeter gedemonteerd, met een schone katoenen doek (kapot gescheurd uitgediend T-shirt) eerst met wasbenzine en daarna nog een keer met isopropanol (ook wel isopropyl alcohol of IPA genoemd) gereinigd en grondig ontvet. Op een afstand van 20 tot 30 cm de beide zijden van het plastic frontje bespoten en buiten in de bedekte zon laten drogen.
Na enkele uren was het nog niet droog, maar wat ernstiger leek: volstrekt niet mooi strak aan het opdrogen. Tranen van Kontakt 100 en inmiddels ook stof kleefde aan de oppervlakte. En het zag er wat vettig uit.
Je moet wat, want zo als het er lag, heb je er ook niets aan. Ik besloot om met een ander stuk van het kapot gescheurde T-shirt aan de poets te gaan, gewoon, met die poetslap over beide zijden van het plastic paneeltje mild en voorzichtig droogwrijven. Waarom juist dat, want je haalt op die manier weer het meeste van dat Kontakt 100 weg? Ik wist niets beters te bedenken.
Dat schoonwrijven ging verrassend gemakkelijk en het werd ook echt schoon en vooral, optisch weer helemaal helder, zonder 'tranen' en andere vertekeningen. Het stof was ook weg.
De grote vraag: zou het plastic door dat droogwrijven weer opnieuw terug statisch opgeladen raken?
Testje met papiersnippertjes (rondjes uit een perforator). Tot mijn grote opluchting en genoegen, bleef er niks oftewel nul stuks van de papiersnippers aan het plastic kleven. Daarmee leek het mij een redelijke aanname dat als er al sprake was van enige oplading, dat die gering moest zijn.
Eenmaal de draaispoelmeter terug ineen gestoken, bleek die weer volledig correct te functioneren. Niks klevende wijzer, niks beïnvloeding door vingertop, niks vreemde aanwijzing.
Kortom, deze operatie lijkt succesvol verlopen. Afwachten hoe lang het 'goed' blijft.
Kennelijk heb je maar een heel klein beetje van dat Kontakt 100 spul nodig om van de statische oplading af te geraken.
Maar nu snap ik ook waarom er bij de echte professionele draaispoelmeters met venster(tje)s van glas wordt gewerkt.

Met groet,

Maccer
maccer
 
Posts: 26
Joined: Thu Jan 02, 2014 3:29 pm

Re: klevende wijzer draaispoelmeter

Postby arjen h. » Tue Apr 05, 2016 7:49 pm

maccer wrote:Is er nou echt niemand onder de lezers van deze rubrieken die met soortgelijks, d.w.z statische oplading, te maken heeft gehad?

Ikke in ieder geval niet.... wel leuk om te lezen dat het is gelukt!
Het Elektor forum is voor de lezers; voor een vraag aan de redactie kun je het beste Elektor een email sturen.
arjen h.
Moderator
 
Posts: 1280
Joined: Thu Jan 02, 2014 10:40 am


Return to Allerlei

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 1 guest